راهنمای خرید سرور ایزابل و انتخاب سخت‌افزار مناسب؛ پولتان را دور نریزید!

وقتی صحبت از راه‌اندازی ویپ می‌شود، اولین سوالی که معمولاً مدیران از ما می‌پرسند این است: «خب، حالا باید یک سرور ۵۰ یا ۱۰۰ میلیونی بخریم؟» جواب ما معمولاً یک “نه” قاطع است.

بیایید با یک واقعیت روبرو شویم: ایزابل (Issabel) یک سیستم عامل بر پایه لینوکس است و لینوکس ذاتاً کم‌مصرف است. برخلاف ویندوز سرور که نیمی از رم را فقط برای بالا آمدن سیستم عامل می‌بلعد، ایزابل با منابع خیلی کمتری هم “نفس می‌کشد”. اما… (همیشه یک “اما” وجود دارد) انتخاب سخت‌افزار ضعیف هم می‌تواند پاشنه آشیل سیستم تلفنی شما شود. تصور کنید وسط تماس مهم با مشتری، صدا قطع و وصل شود فقط چون هارد دیسک سرور مشغول نوشتن فایل صوتی بوده است.

ما در عصر ارتباطات قائمین بارها دیده‌ایم که شرکت‌ها برای خرید سرور ایزابل، یا هزینه‌های نجومی برای سرورهای HP می‌کنند که ۹۰ درصد قدرتش بلااستفاده می‌ماند، و یا آنقدر صرفه‌جویی می‌کنند که روی یک کیس قدیمی سیستم را بالا می‌آورند و هر روز با چالش‌های عیب‌یابی ایزابل دست‌وپنج نرم می‌کنند. بیایید مرز بین این دو را پیدا کنیم.

عوامل موثر در انتخاب سخت‌افزار؛ کجای کار فشار بیشتری دارد؟

قبل از اینکه لیست خرید بنویسیم، باید بدانیم فشار روی کجاست. در دنیای ویپ، سه عامل اصلی منابع سرور را درگیر می‌کنند:

۱. تعداد تماس همزمان (Concurrent Calls)

تعداد داخلی‌ها مهم نیست! معیار اصلی برای پایداری، تعداد مکالمات همزمان است که مستقیماً به ظرفیت سیپ ترانک یا خطوط شهری شما بستگی دارد.

۲. تبدیل کدک‌ها (Transcoding) – قاتل CPU

این بخش فنی است ولی ساده‌اش می‌کنیم: اگر خط مخابرات شما یک زبان صحبت کند (مثلاً G.711) و تلفن‌های شما زبان دیگری (مثلاً G.729 برای مصرف کمتر اینترنت)، سرور ایزابل باید این وسط نقش مترجم را بازی کند. این ترجمه لحظه‌ای، فشار زیادی به CPU می‌آورد.

۳. ضبط مکالمات – قاتل هارد دیسک

اگر از قابلیت‌های پیشرفته در ماژول کال سنتر ایزابل استفاده می‌کنید، هارد دیسک شما مدام در حال نوشتن است. اینجا سرعت هارد از حجم آن مهم‌تر می‌شود.

دو راهی سخت‌افزاری: کارت تلفنی (PCI) یا گیت‌وی (Gateway)؟

این یکی از بزرگترین سوالات خریداران است. برای وصل کردن خطوط شهری (آنالوگ یا E1) به سرور ایزابل دو راه دارید:

1. کارت‌های PCI: داخل کیس نصب می‌شوند. ارزان‌تر هستند اما در نصب ایزابل روی VMware شناسایی آن‌ها گاهی دردسرساز است و ممکن است باعث ایجاد نویز روی صدا شوند.

2. گیت‌وی‌های مستقل (پیشنهاد ما): دستگاه‌هایی شبیه مودم هستند که روی میز یا داخل رک قرار می‌گیرند و با کابل شبکه به سرور وصل می‌شوند.
   • مزایا: کاملاً مستقل از سرور هستند. اگر سرور را عوض کنید، گیت‌وی سرجایش است. کیفیت صدای بهتر و پایداری بالاتری دارند. برندهایی مثل نیوراک (Newrock)، گرنداستریم و دینستار گزینه‌های خوبی هستند.

سناریوی اول: کسب‌وکارهای کوچک (تا ۲۰ داخلی)

فرض کنید یک دفتر وکالت، یک استارتاپ کوچک یا یک کلینیک هستید. نهایتاً ۵ تا ۸ نفر همزمان با تلفن حرف می‌زنند. آیا نیاز به خرید سرور رک‌مونت دارید؟ اصلاً.

پیشنهاد ما: در این حالت، یک مینی پی‌سی قدرتمند یا حتی یک ماشین مجازی (VM) کوچک روی سرور فعلی شرکت کافیست.

• CPU: پردازنده Core i3 (نسل‌های جدید) یا دو هسته مجازی.
• RAM: ۴ گیگابایت (حتی ۲ گیگ هم کار می‌کند، ولی ۴ گیگابایت دستتان را باز می‌گذارد).
• Storage: حداقل ۵۰ گیگابایت.

ما در پروژه‌های کوچک عصر ارتباطات قائمین، معمولاً از دستگاه‌های کوچک و بی‌صدا استفاده می‌کنیم که گوشه رک یا حتی زیر میز قرار می‌گیرند و سال‌ها بدون خاموشی کار می‌کنند.

سناریوی دوم: شرکت‌های متوسط (تا ۱۰۰ داخلی و کال سنتر)

در این سناریو، نباید ریسک کنید. استفاده از کیس‌های معمولی کامپیوتر اشتباه است. احتمالاً شما نیاز به پیاده‌سازی منشی تلفنی (IVR) پیچیده و صف‌های انتظار دارید.

پیشنهاد ما:

• بستر: ترجیحاً مجازی‌سازی روی سرورهای استاندارد (مثل HP DL380 یا مشابه) یا یک سرور ایستاده (Tower Server) مخصوص.
• RAM: هشت تا ۱۲ گیگابایت.
• Storage: حتماً SSD. چون در هنگام ضبط مکالمات در مرکز تماس ایزابل، هارد معمولی باعث خش‌دار شدن صدا می‌شود.
• CPU: حداقل ۴ هسته پردازشی قوی.

سناریوی سوم: سازمان‌های بزرگ (سطح Enterprise)

وقتی درباره بیمارستان‌ها، کارخانه‌های بزرگ یا سازمان‌های دولتی با بیش از ۵۰۰ داخلی صحبت می‌کنیم، بحث فقط “قدرت” نیست؛ بحث “پایداری” است. اینجا نمی‌توانیم اجازه دهیم سرور حتی یک دقیقه خاموش شود.

پیشنهاد ما:

• کلاسترینگ (High Availability): باید دو سرور ایزابل داشته باشید که عیناً مثل هم هستند. اگر اولی به هر دلیلی سوخت، دومی بلافاصله (در کمتر از ۵ ثانیه) جایگزین شود.
• منابع: رم ۱۶ گیگابایت به بالا، پردازنده‌های زئون (Xeon) و هاردهای SAS یا SSD Enterprise.

نکته حیاتی درباره RAID (خیلی مهم): اگر از ضبط مکالمات استفاده می‌کنید، هرگز هاردها را RAID 5 نکنید. رید ۵ سرعت نوشتن پایینی دارد و باعث کندی سیستم می‌شود. بهترین گزینه برای ویپ RAID 10 یا حداقل RAID 1 (Mirror) است.

اهمیت شبکه و تجهیزات جانبی (چیزهایی که فراموش می‌شوند)

خیلی‌ها بهترین سرور ایزابل را می‌خرند، اما آن را با یک کابل شبکه ارزان به یک سوییچ معمولی وصل می‌کنند.

۱. پهنای باند اینترنت (چقدر سرعت لازم داریم؟)

اگر از سیپ ترانک شاتل یا مخابرات استفاده می‌کنید، برای هر ۱۰ تماس همزمان، به حداقل ۱ مگابیت پهنای باند پایدار نیاز دارید

• فرمول سرانگشتی: هر تماس با کیفیت عالی (کدک G.711) حدود ۱۰۰ کیلوبیت سرعت آپلود و دانلود نیاز دارد.
• یعنی برای ۱۰ تماس همزمان، شما به ۱ مگابیت پهنای باند اختصاصی و پایدار نیاز دارید.

۲. برق اضطراری (UPS)

سیستم‌های تلفنی قدیمی با برق خط مخابرات روشن می‌ماندند، اما ویپ با قطع برق خاموش می‌شود! خرید یک UPS برای سرور ایزابل و سوییچ‌های PoE (که تلفن‌ها را روشن می‌کنند) از نان شب واجب‌تر است. تصور کنید برق برود و تلفن‌های اضطراری بیمارستان یا کارخانه قطع شود؛ فاجعه است.

۳. مجازی‌سازی و مشکل ساعت

اگر قصد نصب ایزابل روی VMware را دارید، حتماً تنظیمات ساعت (NTP) را جدی بگیرید تا گزارش‌ها اشتباه ثبت نشوند.

جمع‌بندی: جدول پیشنهادی برای خرید سرور ایزابل

برای اینکه راحت‌تر تصمیم بگیرید، ما این جدول را بر اساس تجربیات نصب هزاران پروژه در عصر ارتباطات قائمین آماده کرده‌ایم. این حداقلِ سیستمی است که ما برای یک عملکرد روان پیشنهاد می‌کنیم:

سناریو	تعداد تماس همزمان	CPU پیشنهادی	RAM	نوع هارد دیسک
کوچک	تا ۱۰ تماس	۲ Cores	۴ GB	HDD یا SSD
متوسط	تا ۳۰ تماس	۴ Cores	۸ GB	SSD (الزامی)
بزرگ	بالای ۵۰ تماس	۸ Cores (Xeon)	۱۶ GB+	SSD Enterprise (RAID 10)

یادتان باشد، ایزابل رایگان است، اما سخت‌افزاری که زیر پای آن می‌گذارید، ضامن آبروی شرکت شماست. اگر هنوز در انتخاب پلتفرم خود تردید دارید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله مقایسه ایزابل، FreePBX یا پاناسونیک را بخوانید تا بهترین تصمیم را برای سال ۲۰۲۵ بگیرید.

سوالات متداول (FAQ)

۱. آیا می‌توانم ایزابل را روی لپ‌تاپ قدیمی نصب کنم؟

برای تست و یادگیری بله، اما برای استفاده در شرکت اصلاً پیشنهاد نمی‌کنیم. لپ‌تاپ‌ها برای روشن ماندن ۲۴ ساعته (۷ روز هفته) طراحی نشده‌اند و کارت شبکه پایداری برای مدیریت تماس‌ها ندارند.

۲. هارد SSD برای ایزابل چقدر ضروری است؟

گر تعداد تماس‌های همزمان بالا است یا از قابلیت ضبط مکالمات استفاده می‌کنید، برای جلوگیری از مشکلات رایج صدا حیاتی است.

۳. امنیت سرور به سخت‌افزار ربط دارد؟

خیر، امنیت عمدتاً نرم‌افزاری است؛ حتماً چک‌لیست امنیت ایزابل را برای جلوگیری از هک شدن مطالعه کنید.

خیر. ایزابل یک سیستم مبتنی بر خط فرمان و وب است و هیچ نیازی به کارت گرافیک مجزا ندارد. گرافیک آنبورد (Onboard) ساده برای نصب اولیه کاملاً کافیست.

۴. برای ۵۰ داخلی چقدر رم لازم است؟

تعداد داخلی معیار دقیقی نیست، بلکه تماس همزمان مهم است. اما به طور میانگین برای ۵۰ داخلی فعال، ۸ گیگابایت رم عملکرد بسیار روان و مطمئنی به شما می‌دهد.

۵. سرور مجازی (VPS) برای ایزابل بهتر است یا سرور فیزیکی؟

اگر منابع سرور مجازی (مثل CPU و RAM) به صورت اختصاصی (Dedicated) رزرو شده باشد، سرور مجازی به دلیل انعطاف‌پذیری و امکان بک‌آپ‌گیری سریع (Snapshot) گزینه بهتری نسبت به یک کیس فیزیکی معمولی است.