رفع خطاهای رایج در راه‌اندازی ویپ مخابرات؛ چرا خط وصل نمی‌شود؟

حتماً برایتان پیش آمده؛ مودم را روشن می‌کنید، چراغ لینک (Link) و اینترنت ثابت می‌شود و با خوشحالی می‌روید سراغ سرور ایزابل. اما هر چه تلاش می‌کنید، یا ترانک رجیستر نمی‌شود، یا تماس‌ها یک‌طرفه است و یا مشتری هر چه عدد ۱ را می‌زند، به واحد فروش وصل نمی‌شود! این لحظات دقیقاً همان جایی است که خستگی به تن آدم می‌ماند.

نگران نباشید. ما در عصر ارتباطات قائمین بارها با این صحنه روبرو شده‌ایم. وقتی چراغ مودم روشن است اما خط کار نمی‌کند، یعنی مشکل لایه فیزیکی نیست و باید در لایه‌های شبکه و تنظیمات نرم‌افزاری دنبال مقصر بگردیم. در این راهنمای خطاهای رایج در راه‌اندازی ویپ مخابرات، دست می‌گذاریم روی ۶ خطای اصلی و پنهان که احتمالاً همین الان با یکی از آن‌ها دست‌وپنج نرم می‌کنید.

۱. مشکل عدم رجیستری ترانک (Unreachable)

بدترین حالت این است که همه چیز را تنظیم کرده‌اید، اما وقتی در کنسول استریسک دستور sip show peers را می‌زنید، با عبارت ناامیدکننده Unreachable یا Request Sent روبرو می‌شوید. این یعنی سرور ایزابل شما اصلاً نمی‌تواند با سرور مخابرات حرف بزند.

پینگ بگیرید؛ شاید جاده بسته است

قبل از اینکه تنظیمات ترانک را زیر و رو کنید، ببینید اصلاً ارتباط شبکه برقرار است؟ وارد محیط کامند سرور شوید و آی‌پی سرور مخابرات (SBC) را پینگ کنید. مثلاً: ping 10.10.10.10 اگر پینگ ندارید، مشکل ۱۰۰٪ از شبکه است.

• استاتیک روت (Static Route): آیا به سرور گفته‌اید که برای رسیدن به آی‌پی‌های ۱۰.x باید سراغ مودم مخابرات برود؟ اگر این “تابلو راهنما” را نصب نکرده باشید، پکت‌ها گم می‌شوند.

آیا خودتان را بن (Ban) نکرده‌اید؟ (Fail2Ban)

یک نکته که خیلی‌ها فراموش می‌کنند: ایزابل یک سیستم امنیتی به نام Fail2Ban دارد. اگر چند بار پسورد را اشتباه زده باشید یا تنظیمات شبکه را دستکاری کرده باشید، ممکن است ایزابل آی‌پی خودِ مودم یا گیت‌وی شما را در لیست سیاه گذاشته باشد!

• راه حل: لیست بن‌شده‌ها را در فایروال چک کنید و اگر آی‌پی خودتان را دیدید، آن را آزاد کنید.

۲. قاتل خاموش ویپ: SIP ALG

اگر تماس‌هایتان شانسی وصل می‌شود، گاهی صدا می‌آید و گاهی نه، یا رجیستری مدام می‌پرد، به احتمال ۹۰٪ مقصر گزینه‌ای به نام SIP ALG در مودم یا روتر شماست.

SIP ALG چیست؟ یک قابلیت در مودم‌ها که قرار است به عبور بسته‌های ویپ کمک کند، اما در واقعیت بسته‌ها را دستکاری و خراب می‌کند!

• راهکار فوری: وارد تنظیمات مودم (بخش NAT یا ALG) شوید و تیک گزینه SIP ALG را بردارید و مودم را خاموش و روشن کنید. همین یک کار ساده، معجزه می‌کند.

۳. مشکل صدای یک‌طرفه (One-Way Audio)

این شاید آزاردهنده‌ترین مشکل ویپ باشد. تماس برقرار می‌شود، شما صدای مشتری را می‌شنوید، اما او صدای شما را نمی‌شنود. انگار دارید با دیوار حرف می‌زنید.

مشکل NAT را حل کنید

پروتکل SIP در عبور از “مرزهای شبکه” (NAT) کمی گیج می‌زند. وقتی سرور شما پشت مودم قرار دارد، آی‌پی داخلی (۱۹۲.۱۶۸.x.x) را می‌فرستد، در حالی که مخابرات منتظر آی‌پی بیرونی است.

• راهکار: اگر مودم در حالت Route است، در تنظیمات PEER Details ترانک حتماً خط زیر را اضافه کنید: nat=force_rport,comedia

۴. مشتری عدد می‌گیرد اما وصل نمی‌شود (مشکل DTMF)

فرض کنید مشتری زنگ زده و تلفن گویا می‌گوید: “برای ارتباط با فروش عدد ۱ را فشار دهید”. مشتری عدد ۱ را می‌زند، اما سیستم هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد یا مدام می‌گوید “عدد اشتباه است”. آبرویمان رفت!

این مشکل مربوط به نحوه ارسال سیگنال دکمه‌ها (DTMF) است.

• راهکار: در تنظیمات ترانک (PEER Details)، خط مربوط به dtmfmode را چک کنید. برای مخابرات ایران معمولاً بهترین حالت این است: dtmfmode=rfc2833 اگر جواب نداد، یک‌بار روی inband تست کنید.

۵. تماس ورودی داریم ولی خروجی خیر

گاهی اوقات خط “نیم‌سوز” می‌شود! مشتری زنگ می‌زند، اما شما نمی‌توانید تماس بگیرید.

تنظیمات Context

در تنظیمات ترانک، اگر خط context اشتباه باشد، تماس‌ها به بن‌بست می‌خورند. برای ترانک‌های مخابرات معمولاً باید از context=from-trunk استفاده کنید.

ارسال Caller ID

برخی مراکز مخابراتی حساس هستند که حتماً شماره خط را بفرستید. اگر ارور ۴۰۳ می‌گیرید، در تنظیمات Outbound Route، فیلد Route CID را با شماره خط‌تان پر کنید.

۶. وقتی هیچ‌چیزی جواب نمی‌دهد: شنود شبکه (Packet Capture)

اگر تمام کارهای بالا را کردید و هنوز مشکل دارید، باید مثل یک کارآگاه رفتار کنید. باید ببینید دقیقاً چه بسته‌هایی بین سرور شما و مخابرات رد و بدل می‌شود.

ابزارهایی مثل tcpdump در لینوکس یا Wireshark به شما اجازه می‌دهند بسته‌ها را ضبط کنید. مثلاً ممکن است ببینید که مخابرات درخواست شما را با ارور خاصی رد می‌کند که در لاگ‌های معمولی دیده نمی‌شود. دستور نمونه برای ضبط پکت‌ها در سرور: tcpdump -i eth0 -n -s 0 port 5060 -vvv

جمع‌بندی: کی با پشتیبانی تماس بگیریم؟

عیب‌یابی ویپ مثل حل کردن پازل است؛ از چک کردن SIP ALG و استاتیک روت شروع کنید و به تنظیمات DTMF برسید. اما گاهی اوقات همه چیز درست به نظر می‌رسد و هنوز مشکل پابرجاست (شاید مشکل از سمت سوییچ مخابرات باشد).

اگر تمام این مراحل را رفتید و هنوز صدای بوق آزاد را نشنیدید، دیگر وقت تلف نکنید. تیم فنی ما در عصر ارتباطات قائمین آماده است تا از راه دور یا نزدیک، این گره کور را برایتان باز کند. گاهی یک تنظیم کوچک در فایروال میکروتیک، کار چند روزه را در چند دقیقه حل می‌کند.

سوالات متداول (FAQ) خطاهای رایج در راه‌اندازی ویپ مخابرات

۱. چرا صدای من می‌رود اما صدای مشتری نمی‌آید؟

این مشکل اغلب مربوط به NAT یا فعال بودن SIP ALG در مودم است. ابتدا SIP ALG را خاموش کنید و سپس تنظیمات nat=force_rport,comedia را در ترانک چک کنید.

۲. چرا کلیدهای تلفن گویا (IVR) کار نمی‌کنند؟

این مشکل عدم تطابق استاندارد DTMF است. در تنظیمات ترانک، dtmfmode را روی rfc2833 قرار دهید.

۳. ارور “SIP 403 Forbidden” یعنی چه؟

یعنی سرور مخابرات درخواست شما را رد می‌کند. دلایل رایج: اشتباه بودن پسورد، بلاک شدن آی‌پی شما، یا ارسال نکردن Caller ID صحیح در تماس خروجی.

۴. آیا نویز خط با تعویض مودم حل می‌شود؟

اگر مشکل از سیم‌کشی ساختمان باشد، خیر. اما اگر نویز ناشی از پردازش ضعیف مودم باشد، خرید یک مودم استاندارد (مثل برندهای پیشنهادی عصر ارتباطات قائمین) کمک‌کننده است.