سیپ ترانک (SIP Trunk) مخابرات چیست؟ | خداحافظی با بوق اشغال

تا همین چند سال پیش، اگر یک شرکت می‌خواست ۵ نفر همزمان با تلفن صحبت کنند، باید ۵ تا خط تلفن جداگانه می‌خرید. ۵ تا سیم‌کشی، ۵ تا قبض جدا و کلی دردسر قطعی و وصلی. اما تکنولوژی منتظر ما نمی‌ماند.

بیایید ساده به قضیه نگاه کنیم. سیپ ترانک مخابرات (SIP Trunk) در واقع یک پل ارتباطی مدرن است که خطوط تلفن را بر بستر شبکه (اینترنت یا اینترانت) به شرکت شما می‌رساند. دیگر خبری از آن سیم‌های مسی قدیمی که با باد و باران خش‌دار می‌شدند نیست. شما یک لینک ارتباطی می‌گیرید که می‌تواند ده‌ها یا صدها تماس همزمان را مدیریت کند.

ما در عصر ارتباطات قائمین بارها دیده‌ایم که مشتریان وقتی تفاوت کیفیت و پایداری این خطوط را با خطوط سنتی مقایسه می‌کنند، تعجب می‌کنند که چرا زودتر سراغ این تکنولوژی نرفته‌اند.

مفهوم ترانک (Trunk) و کانال (Channel)؛ اصلا یعنی چه؟

شاید اسمش کمی ترسناک و فنی به نظر برسد، اما خیلی ساده‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید. فرض کنید یک اتوبان اختصاصی بین شرکت شما و مخابرات کشیده شده است.

• ترانک (Trunk): خودِ این اتوبان است. یعنی آن مسیر اصلی ارتباطی.
• کانال (Channel): باندهای این اتوبان هستند.

هر کانال = یک تماس همزمان

این فرمول کلیدی ماجراست. وقتی می‌گوییم یک سرویس سیپ ترانک با ۳۰ کانال دارید، یعنی ۳۰ نفر همزمان می‌توانند یا تماس بگیرند یا تماسشان وصل شود. نفر سی و یکم بوق اشغال می‌شنود (مگر اینکه صف انتظار داشته باشید).

ماجرای E1 و سیپ ترانک

قدیم‌ترها (و البته هنوز هم در برخی جاها)، مخابرات سرویسی به نام خط E1 می‌داد. E1 یک خط فیزیکی بود که دقیقاً ۳۰ تا کانال داشت. نه کمتر، نه بیشتر. اما سیپ ترانک دست شما را باز می‌گذارد. شما می‌توانید روی بستر سیپ، از ۴ کانال تا هزاران کانال داشته باشید. انعطاف‌پذیری سیپ ترانک نسبت به E1 مثل تفاوت ایمیل با نامه پستی است؛ همان‌قدر سریع‌تر و منعطف‌تر.

تفاوت «سیپ ترانک» با سرویس «Tel30»

اینجا ممکن است کمی گیج شوید چون خیلی‌ها این دو را به جای هم استفاده می‌کنند. اما اگر بخواهیم دقیق و فنی بررسی کنیم، تفاوت اصلی در بستر ارتباطی و تجهیزات است.

1. سیپ ترانک (SIP Trunk) معمولی: این سرویس معمولاً برای کسب‌وکارهای متوسط و کوچک تا متوسط عالی است. مخابرات این سرویس را اغلب روی زوج‌سیم‌های مسی (همان سیم تلفن‌های معمولی) تحویل می‌دهد، اما با مودم‌های مخصوصی مثل G.SHDSL یا VDSL. این مودم‌ها پهنای باند لازم برای عبور صدا را تامین می‌کنند. هزینه راه‌اندازی‌اش معقول است و در دسترس‌تر است.
2. سرویس Tel30: این سرویس معمولاً نسخه “شیک‌تر” و پایدارتر ماجراست. Tel30 اغلب برای پروژه‌های بزرگتر، سازمان‌ها یا جاهایی که نویز محیطی بالاست استفاده می‌شود. بستر آن معمولاً فیبر نوری است. فیبر نوری یعنی خداحافظی با نویز و قطعی‌های ناشی از کیفیت بد کابل مسی. البته تجهیزاتش کمی گران‌تر در می‌آید ولی برای کسی که کیفیت صددرصدی می‌خواهد، ارزشش را دارد.

نکته: اگر دفتر کارتان در منطقه‌ای است که زیرساخت فیبر نوری دارد، شک نکنید و سراغ بستر فیبر بروید. کیفیت صدا روی فیبر، زمین تا آسمان با سیم مسی فرق دارد.

تفاوت خطوط ویپ با خطوط معمولی (PSTN)

شاید بپرسید: «حالا خط معمولی من چه ایرادی دارد؟» بیایید یک‌بار برای همیشه این دو را در یک جدول ساده مقایسه کنیم تا تفاوت را لمس کنید:

• کیفیت صدا: خطوط معمولی (PSTN) آنالوگ هستند. یعنی صدا به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌شود و نویز رویش تاثیر مستقیم دارد. خطوط ویپ و سیپ ترانک، دیجیتال هستند (HD Voice). صدایی که می‌شنوید شفاف است، انگار طرف مقابل کنار شما نشسته.
• قابلیت جابجایی (این خیلی مهم است!): این بزرگترین دردسر مستاجرهاست. دفتر را عوض می‌کنید، باید التماس مخابرات کنید که خط را منتقل کنند (که اغلب هم نمی‌شود چون مرکز مخابراتی عوض شده). اما در سیپ ترانک، چون خط روی بستر شبکه یا اینترنت است، در بسیاری از موارد (مخصوصاً شرکت‌های FCP مثل شاتل، آسیاتک و…) جابجایی خط بسیار راحت است. حتی اگر مسافرت باشید، می‌توانید تماس‌های شرکت را روی موبایل‌تان پاسخ دهید.

امنیت: کلید گمشده ماجرا (مهم!)

خیلی‌ها فکر می‌کنند همین که خط وصل شد، کار تمام است. اما یک نکته فنی و حیاتی وجود دارد: امنیت. چون این خطوط روی بستر شبکه هستند، اگر درست محافظت نشوند، ممکن است مورد سوءاستفاده هکرها قرار بگیرند (مثلاً تماس‌های بین‌المللی با هزینه سرسام‌آور روی خط شما برقرار کنند).

اما نترسید! راه حل ساده است و ما در عصر ارتباطات قائمین همیشه این ۳ لایه امنیتی را چک می‌کنیم:

1. استفاده از SBC: مثل نگهبان دم در عمل می‌کند و جلوی ترافیک مشکوک را می‌گیرد.
2. فایروال قدرتمند: تنظیم دقیق پورت‌ها.
3. رمزهای عبور پیچیده: استفاده از پسوردهای سخت برای داخلی‌ها (خواهش می‌کنیم رمز ۱۲۳۴ نگذارید!).

آیا سیپ ترانک شماره اختصاصی دارد؟

بله، و چه شماره‌هایی! حتماً دیده‌اید که بانک‌ها یا شرکت‌های بزرگ شماره‌های ۴ یا ۵ رقمی دارند (مثل ۱۵۲۰ یا شماره‌های رند ۸ رقمی). سیپ ترانک به شما یک سرشماره اختصاصی می‌دهد.

• سرشماره‌های استانی: این خطوط معمولاً با کد استان شروع می‌شوند (مثلاً ۰۲۱ برای تهران).
• مالکیت: خط کاملاً به نام شماست (حقوقی یا حقیقی).
• تنوع: می‌توانید یک شماره ۵ رقمی رند بگیرید (مثل 2XXXX) که مشتری راحت حفظ کند، یا یک شماره ۸ رقمی معمولی.

نکته مهم اینجاست که این شماره فقط «یک» شماره نیست. این سرشماره، نماینده‌ی مثلاً ۳۰ تا خط است که پشت سر هم ردیف شده‌اند تا مشتری شما هیچ‌وقت بوق اشغال نشنود.

مدارک لازم برای ثبت‌نام سیپ ترانک مخابرات

برای اینکه در ادارات مخابرات معطل نشوید و کارتان سریع راه بیفتد، این مدارک را قبل از رفتن آماده کنید (مخصوص متقاضیان حقوقی):

• کپی روزنامه رسمی و آگهی تاسیس شرکت
• شناسه ملی شرکت و کد اقتصادی
• معرفی‌نامه نماینده شرکت روی سربرگ (با مهر و امضا مجاز)
• کارت ملی مدیرعامل و نماینده شرکت
• سند مالکیت یا اجاره‌نامه (دارای کد پستی دقیق محل نصب)
• درخواست کتبی خرید سرویس سیپ ترانک

حرف آخر: این خط به درد شما می‌خورد؟

اگر کسب‌وکاری دارید که روزانه تماس‌های زیادی دارد، اگر مشتریانتان از بوق اشغال کلافه شده‌اند، یا اگر می‌خواهید پرستیژ کاری‌تان را با یک سیستم تلفنی گویا (IVR) و حرفه‌ای بالا ببرید، سیپ ترانک دقیقا همان چیزی است که لازم دارید. ما در عصر ارتباطات قائمین آماده‌ایم تا از صفر تا صدِ خرید خط، تهیه مودم و راه‌اندازی سیستم ویپ در کنار شما باشیم تا مطمئن شویم صدای شما همیشه شفاف به گوش مشتری می‌رسد.

سوالات متداول (FAQ)

۱. سیپ ترانک (SIP Trunk) دقیقاً چیست؟

سیپ ترانک یک سرویس خط تلفن مدرن است که به جای سیم‌کشی‌های قدیمی، از بستر شبکه و مودم برای انتقال صدا استفاده می‌کند و امکان برقراری چندین تماس همزمان را با یک سرشماره فراهم می‌کند.

۲. فرق سیپ ترانک با خط تلفن معمولی خانه چیست؟

خط معمولی فقط اجازه یک تماس را می‌دهد و کیفیت آنالوگ دارد. سیپ ترانک دیجیتال است، کیفیت صدای HD دارد و می‌توانید ده‌ها تماس همزمان روی یک خط داشته باشید (بدون بوق اشغال).

۳. آیا برای استفاده از سیپ ترانک باید اینترنت داشته باشیم؟

لزوماً نه. سیپ ترانک روی یک بستر شبکه اختصاصی (اینترانت) ارائه می‌شود. یعنی حتی اگر اینترنت شرکت قطع شود، تلفن‌های شما وصل است. اما برای ارتباطات بین شعب یا دورکاری، اینترنت لازم است.

۴. برای راه‌اندازی سیپ ترانک به چه تجهیزاتی نیاز داریم؟

به یک مودم مخصوص (معمولاً G.SHDSL یا VDSL بسته به نوع سرویس)، یک سرور ویپ (مثل ایزابل یا الستیکس) یا سانترال تحت شبکه و گوشی‌های تلفن IP نیاز دارید.

۵. آیا می‌توانم شماره سیپ ترانک را هنگام جابجایی دفتر منتقل کنم؟

بله، یکی از مزایای اصلی ویپ همین است. اگر در محدوده پوشش‌دهی همان مرکز مخابراتی یا شرکت ارائه‌دهنده باشید، جابجایی خط بسیار راحت و بدون تغییر شماره انجام می‌شود.